Paradygmat adaptacjonistyczny w psychologii

Adaptację należy rozpatrywać w kontekście teorii doboru naturalnego stworzonej przez Karola Darwina. Odnosi się więc ona do mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzących do ukierunkowanych zmian w populacji. Zmiany te polegają na zwiększeniu przeciętnego przystosowania poszczególnych gatunków, czyli adaptacji do warunków środowiskowych. Oznacza to, że organizmy posiadające korzystne cechy mają większą szansę na przeżycie i rozmnażanie, co prowadzi do zwiększania częstości występowania korzystnych genów w populacji. Adaptację można więc zdefiniować jako cechę dziedziczną i podlegającą rozwojowi, będącą wynikiem doboru naturalnego ponieważ pomagała przetrwać albo sprzyjała reprodukcji organizmu (Buss, 2003). Jest ona kształtowana przez proces doboru, co oznacza, że jeżeli jakaś cecha nie przyczynia się do rozwiązania problemu adaptacyjnego to nie zostanie wyselekcjonowana i utrwalona (Buss, 2003). Adaptacje swój początek biorą z mutacji DNA, a następnie, gdy zmiana okaże się korzystna (poprzez zwiększanie szansy osobnika na reprodukcje i przeżycie) jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, aż w końcu generalizuje się na całą populację. Obok adaptacji można wyróżnić jeszcze dwa inne rodzaje zmian zachodzące na przestrzeni pokoleń. Są to tzw. produkty uboczne towarzyszące zmianom adaptacyjnym, ale nie przynoszące żadnej korzyści funkcjonalnej oraz szum czyli inaczej zmiana przypadkowa. Mogą być one przekazywane z pokolenia na pokolenie, jeśli tylko nie przeszkadzają w funkcjonowaniu organizmu. Aby odróżnić adaptacje od innych zmian można stosować wyróżniki wskazane przez Williamsa (1966; za: Buss, 2003), czyli kryteria niezawodności, skuteczności i ekonomii. Określają one kolejno czy dana adaptacja występuje u wszystkich przedstawicieli gatunku, czy dobrze rozwiązuje problemy związane z dostosowaniem do środowiska oraz czy nie naraża organizmu na dodatkowe koszty (Buss, 2003).